Belonen

All website content: © HondenLot | KVKnr: 69598886 | Westbeemster | mail: info@HondenLot.nl

Wat is een beloning?

Een beloning omvat alles wat er voor zorgt dat bepaald gedrag versterkt en/of herhaald wordt. Beloond gedrag neemt toe en beloningen kunnen gedrag aansturen. Beloningen motiveren gedrag. (Binnen het brein gebeurt dit d.m.v. activering van het emotionele systeem verlangen, wanneer je meer wil lezen over de krachtige invloed van emoties op gedrag klik je hier).

In tegenstelling tot wat veel mensen denken (die meteen droge hondenkoekjes gaan halen in de winkel), is de definitie van een beloning voor een hond een enorm breed begrip dat sterk afhankelijk is van elke individuele hond en zijn omgeving op dat moment. Een hond bepaalt zelf wat voor hem/haar een beloning is. Een beloning kan bestaan uit bepaalde prettige gevolgen, prettige gevoelens of concrete zaken die uit het gedrag voortkomen.

 

Wat is een beloning voor jouw hond?

Indien je het gedrag van jouw hond wilt begrijpen en je invloed wilt kunnen uitoefenen op het gedrag van jouw hond via training, dan is het essentieel om uit te zoeken wat jouw hond als beloningen ervaart. Een aantal veelvoorkomende voorbeelden van beloningen zijn:

  • Eetbare versnaperingen (let op: smaken verschillen! Van droge koekjes tot kaas, worst, gekookte kip, gedroogd hart, kluifjes, etc., maar ook van paardenpoep tot rottend afval.)
  • Vormen van aandacht/reacties van dieren (inclusief mensen)
  • Snuffelen (het vergaren van informatie)
  • Achtervolgen/jagen (rennen, graven, speuren, apporteren)
  • Spelen (solo of interactief met andere dieren)
  • Vrijheid/toegang (bijv. een lijn die losgekoppeld wordt of deuren die open gaan)
  • Iets vasthouden of slopen (trekspeeltje, een prooi, een knuffeltje, etc)
  • Het verdwijnen van en/of het vergroten van de afstand tot onprettige zaken (waarbij de hond bepaalt wat onprettig is, bijv. een stofzuiger, een postbode, een voorbijganger, een andere hond, etc.)

 

Beloningen kunnen gedrag initiëren en lonende gevolgen kunnen het gedrag nog verder aansterken en soms zelfs compleet overnemen. Bijvoorbeeld: een hond raakt geïnteresseerd in de geur van paardenpoep. Hij benadert en besnuffelt de poep. Zijn mensen reageren hier direct op door er op af te rennen en te schreeuwen. Deze hond ervaart deze reactie als een beloning (aandacht/reactie van de mens) en ziet het als een speelse achtervolging die ingezet wordt. De volgende keren zoekt de hond alle paardenpoep op die hij tegenkomt en pakt misschien ook eens een stukje mee om lekker mee weg te rennen wanneer zijn mensen achter hem aankomen….ongewenst gedrag is geboren. Het is maar een voorbeeld, maar het geeft wel meteen de complexiteit aan van de vorming van gedrag. Waar de mensen dachten dat de paardenpoep de beloning was, bleek de beloning juist de reactie van de mensen te zijn.

 

De waarde van een beloning staat niet vast

Er vallen non stop verschillende vormen van beloningen te halen in de wereld. Honden bepalen op elk moment van de dag welke vorm van beloning zij op dat moment willen halen/opzoeken via hun gedrag. Zo kan de waarde van een beloning plots veranderen. Elke hond heeft zo zijn eigen voorkeuren, die per situatie/omgeving kan verschillen. Wat in de ene situatie als een beloning ervaren wordt, kan in een andere situatie ineens totaal geen waarde meer hebben, omdat er misschien wel iets beters te halen valt.

 

Zo kunnen reacties/aandacht van andere dieren soms een grotere beloning zijn dan de reactie die jij aanbiedt wanneer de hond jou aandacht geeft, bijvoorbeeld.

Een wegrennend konijn kan leuker zijn dan het trekspeeltje wat jij aanbiedt. Een stukje worst op tafel kan aantrekkelijker zijn dan het droge hondenkoekje in jouw hand. Het gooien van een tennisbal in de woonkamer, kan voor sommige honden belangrijker/lonender gevonden worden, dan het weg blaffen van voorbijgangers (deze hond denkt dat hij ze weg blaft). Ook kan een bank een stuk prettiger aanvoelen dan een kleedje op een harde vloer.

 

Honden maken constant keuzes en zij zullen bij het uiten van gedrag altijd kiezen voor datgene wat voor de hond zelf het meest prettige oplevert op dat moment.

 

Hier zul je rekening mee moeten houden bij hondentraining. In de tuin komt een hond misschien wel op jouw signaal wanneer je dit hebt aangeleerd met het gebruik van droge hondenkoekjes als beloning, maar in het bos zal jouw eerder ingezette beloning wellicht met iets anders moeten concurreren, waardoor deze in waarde zakt op dat moment. Wellicht zal je de oefening in het bos opnieuw moeten aanleren, maar dan door gebruik te maken van gekookte kip als beloning.

 

De veranderlijke waarde van beloningen, is wat hondentraining en gedragstherapie ingewikkelder kan maken dan gedacht. Er dient bovendien niet alleen rekening gehouden te worden met concrete aanwezige factoren, maar ook met meespelende emoties en eventuele andere onderliggende behoeftes van de betreffende hond.

 

Belonen versus omkopen

Doordat beloningen gedrag motiveren en bekrachtigen, is het strategisch inzetten van beloningen de meest effectieve manier om gedrag van honden te beïnvloeden of om gedrag aan te leren. Dit vergt kennis over het hanteren van de juiste timing en vorm van beloning.

 

Een van de meest gehoorde tegenargumenten van mensen die terughoudend zijn ten opzichte van het inzetten van beloningen bij hondentraining is: "Je hond belonen voor gedrag is hetzelfde als omkopen”. Deze mensen blijken echter nog niet volledig op de hoogte te zijn van alle huidige kennis over het gebruik van beloningen bij training. Omkopen is iets anders dan belonen.

 

Omkopen: De hond ziet altijd eerst de beloning, voert daarna het gewenste gedrag uit en ontvangt vervolgens de beloning. Dit gedrag zal op den duur alleen herhaald worden wanneer de hond zeker weet dat er een beloning aanwezig is. Als er geen beloning wordt waargenomen, wordt het gedrag niet getoond.

Belonen: De hond voert gewenst gedrag uit (dit kan op eigen initiatief zijn of op een signaal van de mens) en ontvangt vervolgens een beloning uit een onverwachte hoek. Dit gedrag wordt op den duur herhaald, omdat de hond een beloning op het gedrag verwacht, maar niet zeker weet of het gaat komen en waar het vandaan zal komen.

 

Training gebaseerd op belonen geeft de beste resultaten. Dit heeft te maken met het verwachting/kans-aspect. Er zijn onderzoeken gedaan naar dit effect waar uit bleek dat dieren in sommige gevallen zelfs meer geluk makende stofjes aanmaken wanneer zij in verwachting zijn van een beloning, dan wanneer ze de beloning daadwerkelijk ontvangen. De kans op een prijs kan dus omslaan in een opzichzelfstaande beloning. Bij mensen is dit overigens ook het geval; vandaar dat gokken ook zo ontzettend verslavend kan werken. Het is wel belangrijk dat de beloning (de prijs) dan ook wel echt af en toe tevoorschijn komt (de jackpot van de loterij moet voor dit effect wel af en toe vallen).

 

Het gebruik maken van beloningen bij hondentraining omvat dus veel meer dan "het creëren van koekjesmachines" of "omkoping". Bij al het gedrag wat herhaald wordt, is er sprake van beloning/bekrachtiging en deze beloningen kunnen sterk variëren in vorm. Gelukkig zijn er steeds meer opleidingen, trainingen en cursussen voor mensen die willen leren hoe je beloningen op de meest effectieve, efficiënte en strategische manier kunt inzetten bij hondentraining.

 

 

Geschreven door Lot van HondenLot, september 2015. Inclusief bronvermelding en digitale doorverwijzing wordt delen op prijs gesteld. Copy paste/directe overname is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan.

 

 

 

 

 

Meer over training: