Corrigeren

All website content: © HondenLot | KVKnr: 69598886 | Westbeemster | mail: info@HondenLot.nl

Wat is corrigeren?

Corrigeren/een correctie omvat alles wat er voor zorgt dat bepaald gedrag onderbroken wordt, afneemt en/of stopt.

 

Met correcties demotiveer/verzwak je (ongewenst) gedrag. Dit is compleet het tegenovergestelde van het motiveren/bekrachtigen van (gewenst) gedrag. Het is belangrijk om je bewust te zijn van dit verschil, want er zijn nog altijd mensen die denken dat correcties gedrag aansturen. Een correctie stuurt gedrag niet aan, maar schakelt gedrag juist uit. Doordat het ene gedrag gedemotiveerd wordt, ontstaat er wel een opening voor ander gedrag, dus indien men het woord sturen aan correcties zou willen koppelen, dan zou ik het eerder bijsturen noemen.

 

Tijdens het samenwonen, trainen en werken met honden, maakt ieder mens (jazeker, ook elke moderne, bijgeschoolde trainer of hondenprofessional) gebruik van correcties om gedrag van honden bij te sturen, af te remmen, onderbreken, of te stoppen.

 

Er bestaan twee vormen van corrigeren:

 

1: Het toedienen van iets onprettigs op het moment dat het (ongewenste) gedrag plaatsvindt.

Dit noem ik traditionele correcties.


Voorbeeld: Een hond loopt aan de lijn en iedere keer als de hond trekt geeft de mens een harde ruk terug aan de riem voordat ze verder lopen.

 

2: Het weghalen/uitblijven van iets prettigs wanneer het (ongewenste) gedrag plaatsvindt.

Dit noem ik moderne correcties.


Voorbeeld: Een hond loopt aan de lijn en iedere keer als de hond trekt stopt de mens met lopen waardoor de hond niet meer verder komt. Alleen wanneer de lijn slap hangt lopen ze verder.

 

Een traditionele correctie, het toedienen van iets onprettigs, levert een hond ongemak op en gaat gepaard met een schrikreactie, angst.

Een moderne correctie, het weghalen/uitblijven van iets prettigs, levert een hond frustratie op en een teleurgesteld gevoel.

 

Bij traditionele correcties, wordt er alleen actie ondernomen op het ongewenste gedrag. Deze vorm is reactief en vergt een perfecte timing.


Bij moderne correcties, wordt er eerst uitgezocht wat de beloning is voor het ongewenste gedrag en deze wordt vervolgens uitgeschakeld. Deze vorm vraagt een proactieve denkwijze/aanpak. Het is een groot misverstand om te denken dat deze vorm van corrigeren passief zou zijn. Dit misverstand komt voort uit het feit dat er in sommige gevallen voor gekozen wordt om een hond te corrigeren door middel van het negeren van de hond. Dit is echter alleen effectief wanneer je zeker weet dat de beloning voor het ongewenste gedrag puur en alleen bestaat uit menselijke aandacht en dat is absoluut niet altijd het geval! Mensen die ongewenst gedrag altijd negeren, zijn in de meeste gevallen dus niet effectief aan het corrigeren.

 

Nog een voorbeeld, een overenthousiaste hond hapt tijdens een trekspel niet in het trekspeeltje, maar in de hand van de mens als spelpartner.

Het handhappen is ongewenst gedrag.

Voorbeeld van een traditionele correctie: De mens kijkt de hond strak aan en schreeuwt op dat moment hard "NEE! UH! UH!”


De hond stopt met het happen in handen doordat dit een onprettige verbale bedreiging oplevert (intimidatie, angst).

Voorbeeld moderne correctie: De mens staakt op dat moment direct het spel en bergt het trekspeeltje weg.

De hond stopt met happen in handen, omdat dit het leuke samenspel doet stoppen en het speeltje doet verdwijnen (frustratie, teleurstelling).

 

Traditionele correcties versus hondenwelzijn

In de tijd dat er nog heel weinig kennis was over de rijke emotionele belevingswereld van honden en de vele associaties die binnen het hondenbrein gemaakt kunnen worden, werd er bij de omgang met honden amper rekening gehouden met hondenwelzijn. Bij training en gedragstherapie lag de focus dan ook altijd op het toedienen van traditionele correcties.

 

Men was er vol van overtuigd dat het noodzakelijk was om honden fysiek te straffen en/of te intimideren om gedrag te kunnen beïnvloeden.

Enkele voorbeelden van correcties die veelvuldig ingezet worden door traditionele hondentrainers zijn: rukken aan de riem, het actief inzetten van middelen die het dier fysieke pijn/angst/stress veroorzaken (bijv. slipkettingen of stroombanden), intimiderende/bedreigende vormen van aanraking (tik, schop, prik, knietje, op de hond inlopen) of dreigende vormen van stem verheffing. („NEE!” „FOEI!” „UH UH!” „PAS DR OP!”)

 

Inmiddels is de kennis over gedrag en dierenwelzijn dermate ontwikkeld, dat het toedienen van traditionele correcties sterk wordt afgeraden. Behalve dat dergelijke correcties een bedreiging vormen voor hondenwelzijn (dieren dienen vrij gehouden te worden van ongemak, fysieke pijn, geestelijke pijn, angst en stress), kleven er veel nadelen aan, waaronder het risico op o.a. de volgende bijwerkingen:

  • Schadelijke negatieve stress die de gezondheid aantast.
  • Angst en stress tast het leervermogen aan.
  • De correcties worden gekoppeld aan de mens die ze toedient.
  • Het verhoogt de kans op agressie en agressieve reacties.

  • Het verhoogt de kans op probleemgedrag.

  • De hond kan tolerantie voor de correcties opbouwen, waardoor er steeds heftiger en zwaarder gecorrigeerd dient te worden.

  • De hond kan onbedoelde associaties opbouwen en de correcties koppelen aan andere aanwezige prikkels als dieren, mensen of kinderen.
  • Het zelfvertrouwen van de hond wordt aangetast.
  • De band tussen hond en mens raakt beschadigd

 

Zo zijn er bijvoorbeeld veel gevallen bekend van honden die naar van alles en nogwat uitvallen aan de lijn, doordat zij constant negatieve associaties maakten met hun omgeving via de pijnlijke rukken aan hun slipketting. Er zijn ook honden die hun behoefte niet meer durven te doen in het bijzijn van hun mensen, omdat zij door hen traditioneel gecorrigeerd werden toen zij in huis plasten. Andere honden reageren agressief wanneer hun eigenaar zijn hand beweegt, omdat zij wel eens klappen van die hand gehad hebben. Met name binnen de gedragstherapie zijn er helaas eindeloos veel gevallen bekend die terug te linken zijn naar traditionele correcties.

 

Corrigeren versus aanleren

 

Een hond wordt via correcties aangegeven welk gedrag niet gewenst is, maar hiermee leert een hond niet welk gedrag wel verlangd wordt. Dit is het allergrootste nadeel van corrigeren in het algemeen. Via correcties leer je een hond geen gewenst gedrag aan.

 

Moderne bijgeschoolde hondentrainers en professionals weten inmiddels dat je gewenst gedrag het beste kunt aanleren door gebruik te maken van beloningen (lang niet altijd voer!), waarbij er positieve associaties gemaakt worden. Behalve dat dit het leervermogen doet groeien, is het ook beter voor hondenwelzijn en versterkt het de band tussen hond en mens.

 

Veel ongewenst gedrag kan niet tegelijkertijd uitgevoerd worden met gewenst gedrag. Een hond die zit, kan niet tegen mensen opspringen, bijvoorbeeld. Een hond die in zijn mand blijft liggen, kan niet onder de eettafel lopen bedelen.

Het is om deze reden dat moderne trainers hun focus leggen op het aanleren van gedrag. Aangeleerd gewenst gedrag wordt niet alleen ingezet om ongewenst gedrag te voorkomen, maar ook om ongewenst gedrag te onderbreken of te stoppen. Je kunt dus ook corrigeren met aangeleerd gewenst gedrag.

Zo kun je een hond aanleren dat naar jou toe omdraaien op jouw signaal, gewenst gedrag is wat iets prettigs oplevert. Een hond die onderweg is naar een bereikbare schaal met kaasblokjes wanneer je ergens op visite bent, bijvoorbeeld, kun je op zo’n moment het signaal geven om om te draaien naar jou toe. Je hoeft dan dus niet te intimideren of dreigen met iets als "UH UH", maar je kunt ook een vriendelijk geluidje maken om je hond te laten omdraaien. Misschien verdient jouw hond daar dan wel een blokje kaas mee, waardoor het nòg lonender zal worden om op jouw signaal te reageren.

 

Zo zijn er tal van voorbeelden en mogelijkheden te omschrijven waarbij je het gebruik van traditionele correcties volledig kunt afzweren.

Voor mensen is het afzweren van traditionele correcties echter nogal een hele flinke uitdaging. Het zit namelijk in onze aard om af te reageren en om boos te worden of frustratie te uiten wanneer dingen niet gaan zoals wij willen. Traditionele correcties leveren voor mensen meerdere beloningen op (o.a. opluchting en een direct effect), waardoor ons corrigerende gedrag versterkt zal worden, ook al kunnen ze hele nare bijwerkingen opleveren. Mensen die traditionele correcties gebruiken, vallen al gauw in een herhalend, zelfbelonend, versterkend patroon. Iedereen zal ook merken dat, wanneer het een reflex reactie betreft, je als mens eerder geneigd zal zijn om iets te schreeuwen dan om een vriendelijk signaal te geven. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarbij een hond plots een drukke straat oploopt. Wat is dan jouw eerste reactie?

 

Het is dus van belang om je te verdiepen in kennis over corrigeren en om je bewust te zijn van de gevolgen, risico’s en nadelen van traditionele correctievormen. Ik hoop dan ook dat het de insteek van mensen zal zijn om nooit of in elk geval zo min mogelijk traditionele correcties in te zetten. Tegelijkertijd is het ook belangrijk om je te realiseren dat wij zelf ook dieren zijn met eigen emoties en een vurige belevingswereld. Hard oordelen over anderen is wat mij betreft dan ook een ongewenste vorm van corrigeren.

 

 

Geschreven door Lot van HondenLot, september 2015. Inclusief bronvermelding en digitale doorverwijzing wordt delen op prijs gesteld. Copy paste/directe overname is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan.

Meer over training: