Emotie

All website content: © HondenLot | KVKnr: 69598886 | Westbeemster | mail: info@HondenLot.nl

Emotionele behoeftes van honden

 

Voor hondenliefhebbers is er geen twijfel mogelijk, maar binnen de wetenschap werd er eerst nog jaren lang over gediscussieerd. Inmiddels zijn wetenschappers er ook van overtuigd: honden hebben een rijke emotionele belevingswereld.

Sterker nog, de hersenen van honden blijken in veel gebieden waar emoties actief zijn op dezelfde manier te zijn ingericht als die van mensen en andere zoogdieren. Met name diepgewortelde emoties als angst, woede, lust, liefde en genot, hebben een grote invloed op het gedrag van honden. Binnen de hersenen kunnen zogenaamde emotionele systemen reacties in gang zetten en het lichaam zelfs even compleet ‘overnemen’. We spreken dan van een emotionele reactie.

 

Een gezonde balans tussen positieve en negatieve emoties is essentieel voor het welzijn van honden. Honden zouden beschermd en weerbaar moeten worden voor situaties die negatieve emoties aanwakkeren als angst of negatieve stress. Positieve emoties zouden waar mogelijk moeten worden aangewakkerd.

 

Tot op heden werd er weinig onderzoek verricht naar de ervaring van positieve emoties bij dieren, maar er zijn onderzoeksresultaten die suggereren dat met name spel, het ontvangen van beloningen en liefdevol contact met gezinsleden bijdragen aan een positieve emotionele toestand. Ook het gevoel van controle over eigen belevenissen, in de vorm van voorspelbaarheid/routine en de mogelijkheid om zelf keuzes te kunnen maken en gedrag te initiëren, dragen hier aan bij. Het succesvol en zelfstandig kunnen oplossen van problemen, zorgt er voor dat honden ook op emotioneel niveau beter kunnen omgaan met uitdagingen in het dagelijks leven.

 

Spelen

Wanneer honden op een sociale manier spelen, worden positieve emoties aangewakkerd. Spel blijkt tevens een grote invloed te hebben op de relatie tussen hond en mens. Tijdens sociaal spel met wederzijds genot, vormt de hond een emotionele band met de mens. De mate waarin en de manier waarop mensen met honden spelen, zegt iets over de kwaliteit van de relatie die zij met elkaar hebben. Een hond die dagelijks op een vrolijke en sociale manier kan spelen, ervaart meer geluk en dit komt het welzijn ten goede.

 

Beloningen

Elk dier (inclusief de mens) wordt sterk gemotiveerd en aangestuurd door een drang naar prettige ervaringen. Alleen al het zoeken naar en verwachten van een beloning, kan al gelukmakende stofjes vrijmaken in het brein. Mensen zouden dan ook aangespoord moeten worden om zo veel mogelijk gebruik te maken van beloningen wanneer het aankomt op het maken van contact en het beïnvloeden van het gedrag van honden. Beloningen kunnen bovendien potentiële angst-opwekkende situaties ombuigen naar positieve ervaringen. Beloningen zijn de sterkste motivator voor gedrag. Wil je meer lezen over wat een beloning precies inhoudt en wat het verschil is tussen omkopen en belonen, klik dan hier.

 

Liefdevol contact

Liefdevolle vachtverzorging, kroelen, tegen elkaar aan liggen, ongedwongen fysiek contact en zelfs alleen liefdevol oogcontact kan prettige gevoelens opwekken bij honden. Honden hebben behoefte aan een warm, veilig gevoel, wat via wederzijdse genegenheid kan worden overgebracht.

Het ontbreken van voldoende sociaal en liefdevol contact kan het welzijn van honden beschadigen.

 

Controle over eigen gedrag, vrijheid van keuze, voorspelbaarheid/routine

Honden die al op vroege leeftijd de mogelijkheid krijgen om zelfstandig problemen op te lossen en uitdagingen succesvol te verwerken, zullen met meer zelfvertrouwen (een positief gevoel) door het leven gaan. Een hond op eigen tempo de wereld laten ontdekken is van cruciaal belang. Hoe meer keuzes een hond zelf mag maken m.b.t. het wel of niet benaderen van nieuwe prikkels, des te meer zelfvertrouwen de hond ontwikkeld. Honden zijn van nature nieuwsgierig en zoeken graag beloningen op. Door een hond te belonen voor het maken van gewenste keuzes zal niet alleen het zelfvertrouwen van de hond groeien, maar ook gewenst gedrag worden aangewakkerd en versterkt.

 

Een van de grootste misverstanden over honden is dat zij controle zouden willen uitoefenen over andere leden van het gezin. Een hond heeft geen behoefte aan controle over anderen, een hond heeft vooral sterk de behoefte aan controle over het eigen leven. Hierbij speelt voorspelbaarheid en routine een grote rol. Door een hond duidelijkheid te bieden, altijd consequent te reageren en bepaalde routines aan te houden, leert een hond wat hij kan verwachten. Weten wat je te wachten staat draagt bij aan een gevoel van stabiliteit en veiligheid. Honden die zich ergens op kunnen instellen, voelen zich dus veiliger en zullen zich hierdoor rustiger gedragen. Het bieden van voorspelbaarheid en routine draagt dan ook bij aan het welzijn van honden.

 

Bescherming tegen negatieve ervaringen, een valkuil?

Als mens heb je de verantwoordelijkheid om goed te zorgen voor de hond waarmee je samenleeft. Natuurlijk is het niet mogelijk om alles wat er in de wereld plaatsvindt aan te sturen of te controleren. Zo is het niet realistisch om te garanderen dat jouw hond nooit een negatieve ervaring zal opdoen. Behalve dat het niet realistisch is, kan overmatige, goed bedoelde “bescherming” er ook toe leiden dat een hond niet voldoende socialiseert of niet voldoende leert om te herstellen na een negatieve ervaring. Door een hond te isoleren zou je eventuele toekomstige negatieve ervaringen zelfs extreem kunnen verergeren. Isolatie vormt tevens een bedreiging voor de gedragsmatige behoeftes van honden, dus dit is geen goed idee.

Op zoek gaan naar negatieve ervaringen voor jouw hond, is echter ook geen goed plan. In de meest ideale wereld, zal een hond, op eigen tempo en met voldoende vrijheid van keuze, zelf leren om negatieve ervaringen op een gezonde manier te verwerken met een snel herstel. Dit is iets wat per individu zal verschillen en het is iets wat een hond overkomt tijdens het ontdekken van de buitenwereld, of in huis, wanneer hij teleurstellingen te verwerken krijgt, bijvoorbeeld. Het compleet voorkomen van negatieve ervaringen is dus niet realistisch, maar het bieden van voldoende bescherming en veiligheid valt wel aan te raden.

 

Het actief aanwakkeren van negatieve emoties als bijvoorbeeld angst is zeer af te raden. Zo kan een angstreflex o.a. agressieve reacties opwekken of zorgen dat een hond geen initiatief meer durft te tonen, wat in ernstige gevallen (mishandeling) kan ontaarden in depressiviteit. Het is mede hierdoor dat mensen inmiddels weten dat het toedienen van straf in de vorm van traditionele correcties, schadelijk kan zijn voor het welzijn van honden.

Traditionele correcties dienen dus zo veel mogelijk vermeden te worden.

 

 

 

Geschreven door Lot van HondenLot, mei 2016. Inclusief bronvermelding en digitale doorverwijzing wordt delen op prijs gesteld. Copy paste/directe overname is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan.

 

 

Meer lezen over hondenwelzijn:

 

 

 

 

Referenties:

  • Appleby, D.L., Bradshaw, J.W.S., Casey, R.A. (2002). Relationship between aggressive and avoidance behaviour by dogs and their experience in the first six months of life. Veterinary Record, 150, p. 438.
  • Boissy, A., Manteuffel, G., Jensen, M.B., Moe, R.O., Spruijt, B., Keeling, L.J., Winckler, C., Forkman, B., Dimitrov, I., Langbein, J., Bakken, M., Veissier, I., Aubert, A. (2007). Review: Assessment of positive emotions in animals to improve their welfare. Physiolology & Behavior 92, pp. 375–397.
  • Bradshaw, J.W.S., Pullen, A., Rooney, N.J. (2014). Why do adult dogs ‘play’?. Behavioural Processes, Volume 110, pp. 82-87.
  • Manteca, X. (2016). Welfare of Companion Animals. Unpublished lecture notes of the first year of the Postgraduate Course in Companion Animal Behaviour and Welfare, Odisee University College, Department Gent.
  • Panksepp, J. (1998) Affective neuroscience: The foundations of human and animal emotions. New York: Oxford University Press.