Positief Trainen versus Hondenwelzijn

All website content: © HondenLot | KVKnr: 69598886 | Westbeemster | mail: info@HondenLot.nl |

Positief Trainen versus Hondenwelzijn

 

“Wij trainen alleen positief” of “positieve hondentraining”, ik lees het vaak en ik heb het idee dat het momenteel zeer trendy woorden zijn binnen de hondenwereld. Daarentegen lees ik ook vaak kritiek op “zogenaamd positieve hondentrainers” of zinnen als “positief trainen bestaat niet”. Ik vind dit allemaal vrij verwarrend overkomen (zeker voor de leek) en het lijkt mij daarom hoog tijd om die term eens goed onder de loep te nemen. Wat bedoelen al die hondentrainers en hondenscholen met “positief trainen” en zijn sommige vormen van kritiek wel of niet terecht? In dit artikel ga ik hier dieper op in.

 

Positief trainen - wat bedoel je precies?

De eerste vraag die bij mij opkomt wanneer ik de woorden ‘positief trainen’ lees is: wat wordt hier precies mee bedoeld? Bijbehorende vragen die dan in mij opkomen zijn:

  • Betekent dit dat de betreffende trainer een positieve instelling heeft? Een positieve trainer?
  • Doelt men hierbij op de gedragsleer van Skinner, waarbij ‘positief’ betekent dat er iets wordt toegevoegd om het gedrag te beïnvloeden? (Is dat dan iets prettigs of iets onprettigs, dat is dan de volgende vraag…)
  • Doelt het op positieve ervaringen en/of resultaten voor de mens? Of voor de hond? Of beiden?
  • Worden er alleen positieve emoties aangewakkerd bij de hond tijdens deze vorm van training? (Is dat überhaupt mogelijk? Dat klinkt utopisch..)
  • Of doelt men op training op basis van positieve bekrachtiging, training gebaseerd op belonen?

 

Ik vermoed dat men met ‘positief trainen’ doelt op dat laatste en dat de woorden ‘positief trainen’ een soort verbastering is van ‘trainen op basis van positieve bekrachtiging’. Ik denk dus dat je er van uit mag gaan dat deze mensen hun focus leggen op het beïnvloeden van hondengedrag met behulp van beloningen en dat deze beloningen voor de hond tevoorschijn komen zodra de hond gewenst gedrag laat zien.

 

Dit roept bij mij meteen de volgende vraag op: hoe wordt er dan door deze ‘positieve’ trainers gereageerd wanneer de hond geen gewenst gedrag laat zien?

  • Wordt er dan simpelweg niet beloond?
  • Wordt ongewenst gedrag bijgestuurd en omgebogen naar gewenst gedrag? (Hoe dan?)
  • Of wordt ongewenst gedrag genegeerd? (Iets wat voor ongewenst ‘zelf-belonend’ gedrag een zeer averechts effect kan hebben, namelijk een versterkend effect op het ongewenste gedrag).
  • Of kunnen deze trainers er voor zorgen dat de honden àltijd succes behalen, door de omgeving zo aan te passen en aanwijzingen voor de hond zo duidelijk te houden dat de hond àltijd geneigd zal zijn om het gewenste gedrag te laten zien en dus die beloning kan scoren?

 

Ik vermoed ook hier dat men op dat laatste doelt. Positief trainen staat dus zeer waarschijnlijk voor: hondentraining in gecontroleerde situaties waarin de hond actief gemotiveerd wordt om gewenst gedrag te laten zien waarvoor de hond vervolgens beloond wordt en gewenst gedrag wordt versterkt. Dat lijkt mij positief te noemen!

 

Positief trainen versus Hondenwelzijn

Laat ik voorop stellen dat de afgelopen decennia onderzoek na onderzoek heeft aangetoond dat training gebaseerd op belonen (gebaseerd op positieve bekrachtiging) niet alleen betere resultaten levert dan andere trainingsvormen, maar ook de kans op probleemgedrag verminderd (en met name de kans op angst of pijn gedreven agressie verlaagt waardoor training gebaseerd op belonen ook de veiligheid in onze maatschappij bevordert). Wanneer je voor jouw hond op zoek bent naar een goede trainingsmethode voor jouw hond, dan is de kans groot dat je bij hondenscholen die ‘positief trainen’ op een veiliger spoor zit qua hondenwelzijn, dan wanneer je naar hondenscholen gaat waar gedrag beïnvloed wordt door het aanwakkeren van mentaal ongemak (door stemverheffing of fysieke intimidatie) of fysiek ongemak (door pijnlijke hulpmiddelen of fysieke correcties) bij de hond. De intimiderende, bestraffende aanpak vergroot bovendien de kans op probleemgedrag, met name de kans op agressie, waardoor dit sterk valt af te raden.

Desalniettemin blijft het verstandig om altijd kritische vragen te blijven stellen, want ook ‘positief trainen’ bied niet per definitie een garantie voor het waarborgen van hondenwelzijn.

 

Hondenwelzijn omvat drie domeinen, de biologische behoeftes van honden (fysieke gesteldheid), de gedragsmatige behoeftes van honden (o.a. het kunnen vertonen van voor de hond natuurlijk gedrag, maar ook fysieke en mentale stimulatie) en emotionele behoeftes van honden (aanwakkeren van een positieve gemoedstoestand en bescherming tegen negatieve ervaringen).

Hoe zit dat met positief trainen? Overweeg hierbij eens het volgende:

  • Komt het gedrag wat door mensen gewenst en aangewakkerd wordt tijdens deze trainingen ook tegemoet aan de gedragsmatige behoeftes van de hond?
  • Komen de oefeningen (en beloningen) tegemoet aan de biologische behoeftes van de hond of wordt er druk gezet op de fysieke gesteldheid?
  • Hoe zit het met de (mentale) gemoedstoestand van de hond tijdens het trainen?

 

Wie zich verdiept in de krachtige invloed van emoties op gedrag, weet dat wanneer er gewerkt wordt met beloningen, zowel verlangen (een positieve gemoedstoestand) als frustratie (een negatieve gemoedstoestand) kan worden aangewakkerd.

Indien het voor een hond tijdens training nog niet duidelijk is hoe de beloning gescoord kan worden (wat het geval zou kunnen zijn tijdens de ‘aanleerfase’) ontstaat er een grote kans op frustratie gedreven gedrag (zoals bijvoorbeeld onrust, vocaliseren, opdringerigheid en indien het escaleert ontstaat er zelfs een kans op frustratie gedreven agressie). Wanneer honden ernstig gefrustreerd raken tijdens training, kun je je terecht afvragen of die trainingsvorm (ook al is het nog zo gebaseerd op belonen) nog wel zo positief is voor de hond.

Wanneer het voor de hond echter wèl heel duidelijk is hoe beloningen gescoord kunnen worden, zal het gedrag van de hond gedreven worden door verlangen, waarbij de hond vol enthousiasme en plezier gewenst gedrag laat zien (in een positieve gemoedstoestand).

Tijdens het aanleren van oefeningen is het haast onmogelijk om een hond constant in de ‘verlangen modus’ te houden zonder dat ooit de ‘frustratie modus’ aangewakkerd wordt. Voor het welzijn van de hond is het dus van belang dat het de insteek is om de hond in een ‘verlangen modus’ te houden en dat escalatie (flinke opbouw) van eventuele frustratie zo veel mogelijk wordt vermeden.

Conclusie:

Positief trainen is zeer waarschijnlijk een verbastering van ‘training gebaseerd op positieve bekrachtiging’ of ‘training gebaseerd op belonen’.

De term positief trainen bied geen garantie voor het waarborgen van hondenwelzijn.

Stel daarom altijd vragen, blijf kritisch en dubbelcheck altijd hoe trainers precies te werk gaan. “Hoe wordt er gereageerd wanneer de hond het gewenste gedrag (nog) niet laat zien?” is bijvoorbeeld een zeer waardevolle vraag!

 

Persoonlijk (HondenLot):

Ik vind ‘positief trainen’ een verwarrende term. De bedoeling is goed (heus positief), maar ik maak er zelf liever geen gebruik van vanwege het gebrek aan duidelijkheid (wat helaas ruimte kan creëren voor kritiek van niet bijgeschoolde, traditionele trainers). Zelf omschrijf ik liever wat gedetailleerder hoe ik te werk ga tijdens training. Dan ben je wat meer woorden kwijt, maar dan is het voor mensen hopelijk wel iets duidelijker wat je bedoelt. In mijn ogen zou hondentraining altijd in dienst moeten staan van hondenwelzijn. Of dat nu is door het bieden van fysieke en mentale stimulatie, voorspelbaarheid, routine of om rust en veiligheid te waarborgen. Het versterken van de relatie hond-mens, het vergroten van het zelfvertrouwen van de hond en het aanwakkeren van een positieve gemoedstoestand bij de hond door beloningen haalbaar te maken is voor mij van groot belang. Training die gebaseerd is op belonen, zonder intimidatie of dwang.

 

 

Geschreven door Liselot Boersma, gedrag & welzijn deskundige (PgDip CABW) en eigenaar van HondenLot, september 2018. Inclusief bronvermelding en digitale doorverwijzing wordt delen op prijs gesteld. Copy paste/directe overname is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan.

Gerelateerd: