Waarom is het straffen van honden zo populair?

All website content: © HondenLot | KVKnr: 69598886 | Westbeemster | mail: info@HondenLot.nl |

Waarom is het straffen van honden zo populair onder mensen?

 

Het opzettelijk, herhalend en doordacht inzetten van traditionele correcties (denk bijvoorbeeld aan harde rukken aan de riem, schreeuwen, tikken, knietjes, hakjes, op de hond inlopen, etc.) tijdens de omgang met honden is niet aan te raden. Sterker nog, dit is zelfs onveilig, omdat hiermee het angst-systeem binnen het hondenbrein wordt geactiveerd (die naast bevriezing, vermijding en vluchtgedrag ook agressie kan aanwakkeren).

Behalve dat het de relatie tussen hond en mens ernstig kan beschadigen, kan het ook het welzijn van honden aantasten. Intimiderende (angst-opwekkende) omgangsvormen verhogen de kans op agressieve reacties en probleemgedrag.

 

Hoe komt het dan toch dat zo veel mensen blijven teruggrijpen naar het toedienen van traditionele correcties bij hun honden, ook al is er genoeg kennis beschikbaar over de risico’s?

 

In plaats van mensen aan te vallen of te veroordelen, lijkt het mij interessanter om begripvol op deze vraag in te gaan vanuit het menselijke perspectief. Mensen worden in hun gedrag namelijk ook aangestuurd door emoties en zij worden hierbij ook gemotiveerd door bepaalde gevolgen. Veel mensen vinden het heel erg moeilijk om aan te nemen, maar: mensen zijn ook dieren.

 

Hieronder omschrijf ik vijf redenen die zouden kunnen verklaren waarom het straffen van honden zo populair is onder mensen.

 

 

1. "Mijn hond kan het hebben" - de tolerantie van honden

De meest overduidelijke reden voor het aanhoudende gebruik van traditionele correcties op honden is het feit dat veel honden verbazingwekkend tolerant lijken te zijn. Als elke hond direct vol agressie zou reageren bij het ontvangen van een tik of een harde schreeuw in hun gezicht, bijvoorbeeld, dan zou men er eerder bedenkingen bij krijgen.

Heel erg veel honden reageren echter alleen met hele subtiele signalen van ongemak (angst & stress). Signalen die door de meeste mensen compleet worden gemist. Men neemt dergelijke negatieve (angstige, gestreste) schrikreacties niet of amper waar.

Sommige honden lijken in hun uitingen zelfs ongevoelig te raken door de veelvuldige harde rukken tegen hun keel of de vele toegediende tikken die zij te verduren krijgen. Dit kan komen doordat deze honden na verloop van tijd zijn gestopt met communiceren, omdat hun signalen altijd genegeerd zijn.

 

Niet elke hond die traditioneel gecorrigeerd wordt, verandert per definitie direct in een super heftige, agressieve of zwaar angstige probleemhond.

 

Hoewel diverse onderzoeken hebben aangetoond dat het gebruik van traditionele correcties bij honden het risico op probleemgedrag vergroot, schade kan toebrengen aan de relatie tussen hond & mens en een bedreiging kan vormen voor hondenwelzijn, laten veel honden dit de meeste mensen niet duidelijk genoeg zien. Of eerder, veel mensen nemen de vele communicatieve signalen van honden niet waar. Hierdoor blijven deze mensen zichzelf voorhouden dat hun honden er geen enkel probleem mee hebben.

Mensen zien vaak niet dat de oren vlug naar achteren schieten, wanneer zij contact zoeken met hun hond. Of dat er iedere keer vliegensvlug weggekeken en/of de tong snel over de neus gehaald wordt wanneer zij hun hand richting de hond bewegen en/of dat de staart ineens verlaagt bij contact. Wat je zelf niet ziet, zal je moeilijk van anderen aannemen. Pas als het kalf verdronken is, dempt men de put. Deze spreuk geldt ook voor de omgang van bepaalde mensen met hun eigen honden.

 

2. Corrigerend gedrag levert de straffer een beloning op - Beloond gedrag zal worden herhaald/bekrachtigd

Bij het toedienen van een traditionele correctie zal een hond 9 van de 10 keer schrikken en stoppen met waar hij mee bezig was (het angst-systeem zet bevriezing en vermijding in als overlevingsmechanisme). Doordat er direct een reactie optreed na het toedienen van zo’n correctie, wordt de straffer direct beloond voor zijn corrigerende gedrag. Mensen die gebruik maken van traditionele correcties, zouden dit hierdoor steeds vaker en intensiever kunnen gaan inzetten. Corrigeren loont. Beloond gedrag wordt ook bij mensen herhaald en versterkt.

 

3. Traditioneel corrigeren is reactief

Deze vorm van corrigeren omvat het reageren op gedrag wat je wilt onderbreken/stoppen. Men neemt het eerst waar en vervolgens wordt er op gereageerd. Dit maakt het een stuk 'makkelijker' en minder creatief, dan wanneer je moet anticiperen op het gedrag van een hond. Het verdiepen in wat een hond motiveert en het voorkomen van zelfbeloning of het voorspellen en op tijd kunnen ombuigen van gedrag, kost vaak meer kennis dan het reageren op gedrag wat een hond op dat moment laat zien. Dat de reactietijd van mensen vaak (veel te!) traag is in relatie tot de uiting van het ongewenste gedrag, neemt men op de koop toe.

 

4. Traditioneel corrigeren lucht op/is een uiting van frustratie

Het levert niet alleen effect, maar het is ook een manier om onze eigen frustratie kwijt te raken. Boos worden lucht nu eenmaal op. Zo ook bij het traditioneel corrigeren van een hond. De straffer ergert zich aan het ongewenste gedrag en uit die frustratie bijvoorbeeld via een woedende schreeuw of een agressieve ruk aan de riem. Het uiten van die frustratie lucht enorm op en geeft een prettig gevoel. In combinatie met het onderbreken/stoppen van het ongewenste gedrag, wordt dit prettige gevoel aangesterkt. Het lijkt haast een win win situatie.

 

5. Corrigeren zit in de aard van de mens

We kunnen er niet omheen. Wanneer je kijkt naar de ontwikkeling van menselijk gedrag, dan zul je ontdekken dat correcties/straf en hiërarchische systemen een diepgewortelde basis vormen binnen ons bestaan. Er is geen dier dat meer voldoening lijkt te halen uit het onderdrukken en denigreren van mede soortgenoten, dan de mens. Mensen zijn van nature zeer gevoelig voor macht en status. Mensen zijn zelf ook vrij agressieve dieren (kijk naar onze geschiedenis, die liegt er niet om). Mensen houden ook van autoritaire trekjes. Mensen projecteren deze innerlijke gevoelens maar al te graag op andere diersoorten, zo ook bij honden (een mooi voorbeeld hiervan is de dominantie theorie).

 

Alle maatschappijen, inclusief ons complete rechtsysteem werken met straf. Ongewenst gedrag levert mensen waarschuwingen, dreigementen, boetes en soms nog zwaardere sancties op. Corrigeren werkt corrigerend gedrag in de hand. Iemand die in zijn leven veel is gecorrigeerd, heeft een grotere kans om zelf ook aanhanger te worden van een corrigerende aanpak. Daarnaast lokt agressie ook vaak agressie uit, zowel bij de ontvanger als bij degene die het toedient. Het versterkt elkaar. Het zou ons dan ook niet moeten verrassen dat het mensen erg veel moeite kost om afstand te nemen van dergelijke methodes. Dit kost jaren lang ontwikkelen.

 

Tussen mensen onderling is er al wonderlijk veel verbeterd en treedt er nog steeds waanzinnige verbetering op, naarmate wij ons verder ontwikkelen lijkt het belang van welzijn ook steeds verder te stijgen. Zo ben ik er van overtuigd dat het ook tussen mensen en honden zal blijven verbeteren. Ongewenst gedrag voorkomen door te anticiperen wordt steeds vaker verkozen boven traditioneel corrigeren. Op hondenscholen ligt de focus ook steeds meer op belonen, aanleren en het aanwakkeren van 'verlangen' in plaats van 'angst' (wil je meer lezen over de krachtige invloed van dergelijke overlevingsmechanismes, klik hier). Ook zie ik steeds meer honden aan een comfortabel tuig aangelijnd worden, in plaats van aan traditioneel corrigerende middelen (zoals bijvoorbeeld prikbanden, slipkettingen of sliplijnen). Deze positieve ontwikkeling zet zich voort.

 

Tegelijkertijd vind ik het heel erg belangrijk om wel te kunnen begrijpen waarom mensen zich op bepaalde manieren gedragen en waarom zij op bepaalde manieren reageren en met hun honden omgaan. Het gaat veel verder dan goed of fout. Het is een complexe wisselwerking waarbij er vele factoren meespelen en waarbij het opdoen van kennis en ontwikkeling nog steeds gaande is. Één ding mag nooit vergeten worden: mensen zijn ook dieren.

 

Interesse in informatie over hondentraining? Klik hier

 

Geschreven door Liselot Boersma, gedrag & welzijn deskundige (PgDip CABW) en eigenaar van HondenLot, oktober 2015. Inclusief bronvermelding en digitale doorverwijzing wordt delen op prijs gesteld. Copy paste/directe overname is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan.

 

Referenties:

  • Yuying Hsu and Liching Sun (2010). Factors associated with aggressive responses in pet dogs. Applied Animal Behaviour Science 123, 108–123

 

 

Meer opvallende vragen: